ΞΕΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

OTΑN O MΕΡΛ ΧΑΓΚΑΡΝΤ ΤΑ ΕΒΑΖΕ ΜΕ ΤΟΥΣ ΧΙΠΠΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΘΟΤΗΤΑ

Τα 75 του χρόνια έκλεισε στις 6 Απριλίου 2012, ο θρυλικός συνθέτης, τραγουδιστής κιθαρίστας και βιολιστής της country Μερλ Χάγκαρντ. Ένας καλλιτέχνης που ανακηρύχθηκε «ποιητής των καθημερινών ανθρώπων» με μια σειρά μια σειρά από τραγούδια που εξυμνούσαν τον Θεό, την Αμερική και τον εργαζόμενο.  

Ζήτω στον εργαζόμενο σαν και μένα

fd91062f-32db-4ac7-843f-87abe93479edΟ Μερλ Χάγκαρντ γεννήθηκε στις 6 Απριλίου 1937, στο Όιλντέηλ, ένα εργατικό προάστιο του Μπέικερσφιλντ (180 χιλιόμετρα βόρεια του Λος Άντζελες). Οι γονείς του Τζέημς Φράνσις και Φλόσυ Μέι Χάγκαρντ ήταν μετανάστες από την Οκλαχόμα, που μεταφέρθηκαν στην Καλιφόρνια στην διάρκεια της μεγάλης οικονομικής κρίσης. Άρχισε την καριέρα του το 1960 αφήνοντας πίσω του μια για πάντα μια παράνομη ζωή 10 χρόνων σε αναμορφωτήρια και φυλακές.

Ο Χάγκαρντ έπαιζε ένα στυλ που ήταν πιο κοντά στις ρίζες του είδους από την λουστραρισμένη country pop που προωθούσε η μουσική βιομηχανία της Νάσβιλ και με κύριο χαρακτηριστικό τον twangy ήχο της Fender Stratocaster. Αυτή του βέβαια η στάση δεν τον κράτησε μακριά από την επιτυχία. Αντίθετα, ανάμεσα στο 1966 και το 1987, είδε 38 τραγούδια του να ανεβαίνουν στην κορυφή του καταλόγου επιτυχιών της country. Ενώ επηρέασε τόσο τον «πατέρα» του country rock, Γκραμ Πάρσονς (και έμμεσα συγκροτήματα του είδους, όπως οι «Eagles»), όσο και το «redneck rock» του Γουίλυ Νέλσον και του Γουέηλον Τζένιγκς στην δεκαετία του ʽ70.

ac0d12cb-b59b-4491-9fad-e5174e398752

Το τραγούδι που καθιέρωσε τον Χάγκαρντ ως ποιητή της εργατικής τάξης ήταν το Workinʼ Man Blues (H θλίψη του εργαζόμενου) του 1969. Όπως και σε άλλα τραγούδια της country για τον εργαζόμενο (π.χ το «40 Hour Week» των «Alabama») δεν υπάρχει ούτε χροιά ταξικής πάλης, αλλά μια προσπάθεια ενότητας της χώρας, που δεν διαφέρει από τον αλληλεγγύη των τάξεων του Εθνικισμού. Εκείνο όμως που ξεχωρίζει είναι η απέχθεια για την κοινωνική πρόνοια. Πρόκειται για ένα αγαπημένο ύμνο των Ρεπουμπλικάνων που θέλουν να ζουν περήφανοι και ανεξάρτητοι χωρίς εξαρτήσεις από το μεγάλο κράτος:

«Είναι μεγάλη δουλειά να έχεις εννιά παιδιά και μια σύζυγο
Δουλεύω σχεδόν όλη την ζωή μου
Θα δουλεύω όσο αντέχουν τα δυο μου χέρια
Θα πιω την μπύρα μου σε μια ταβέρνα και θα τραγουδώ τα μπλουζ του εργαζόμενου

Θα χωθώ στην μυλόπετρα, δουλεύω σκληρά κάθε μέρα
Μπορεί να είμαι κουρασμένος το Σαββατοκύριακο, μετά από όταν πληρωθώ
Αλλά θα γυρίσω πίσω στην δουλειά όταν έρθει το πρωί της Δευτέρας μαζί με το υπόλοιπο συνεργείο

Μερικές φορές σκέφτομαι να φύγω, να αλητέψω λίγο
Θέλω να πετάξω τους λογαριασμούς από το παράθυρο, να πάρω το τρένο για άλλη πόλη
Μα πρέπει να πάω πίσω στην δουλειά, πρέπει να πάρω καινούργια παπούτσια για τα παιδιά μου.

Ζήτω στον εργαζόμενο, τον εργαζόμενο σαν και μένα
Δεν θα είμαι ποτέ στην πρόνοια, είναι ένα μέρος όπου δεν θα πατήσω το πόδι μου
Θα δουλεύω όσο αντέχουν αυτά τα δύο χέρια μου».

Αντίθετα απαισιόδοξο ήταν το If We Make It Through December που τον έκανε εξώφυλλο στο ΤΙΜΕ:

«Απολύθηκα από το εργοστάσιο
Και η χρονική στιγμή δεν είναι η καλύτερη στον κόσμο
Ο Θεός ξέρει ότι δούλευα σκληρά
Ήθελα τα Χριστούγεννα να είναι εντάξει για το κοριτσάκι μου
Δεν ήθελα να μισώ τον Δεκέμβρη
Υποτίθεται ότι είναι η πιο ευτυχισμένη περίοδος του χρόνου
Και το κοριτσάκι μου δεν μπορεί να καταλάβει
Γιατί ο μπαμπάς του δεν μπορεί να του αγοράσει δώρα τα Χριστούγεννα».

Υπερασπιζόμενος την αμερικάνικη πατρίδα

Εκείνο όμως που τον έκανε διάσημο από πολιτική άποψη ήταν το Okie from Muskogee. Το τραγούδι κυκλοφόρησε το 1969 και υπερασπιζόταν τον παραδοσιακό τρόπο ζωής, την χρονιά του Γούντστοκ και των κοινωνικών αναταραχών στα αμερικάνικα πανεπιστήμια.

«Δεν καπνίζουμε μαριχουάνα εδώ στο Μουσκόγκι
Δεν κάνουμε ταξίδια με LSD
Δεν καίμε τις κάρτες κατάταξης στην λεωφόρο
Μας αρέσει να ζούμε σωστά και να είμαστε ελεύθεροι

Δεν κάνουμε πάρτυ με όργια
Δεν αφήνουμε τα μαλλιά μας μακριά και βρώμικα,
όπως κάνουν οι χίπις στο Σαν Φραγκίσκο».

Είμαι περήφανος που είμαι από το Μουσκόγκι της Οκλαχόμα
Ένα μέρος όπου ακόμα και οι συντηρητικοί μπορούν να περνούν καλά
Ακόμα έχουμε την σημαία να κυματίζει στο δικαστήριο
Και τα παιδιά σέβονται ακόμα τον κοσμήτορα»

Το «Okie from Muskogee» θα γινόταν ο ύμνος της «σιωπηλής μειοψηφίας» της Αμερικής. Κανένας όμως δεν σκέφτηκε ότι υπήρχε και συνέχεια. Επρόκειτο για το The Fightinʼ Side Of Me:

«Ακούω τους ανθρώπους να μιλούν άσχημα
Για τον τρόπο που ζούμε σε αυτήν την χώρα
Ξεσπαθώνοντας για τους πολέμους που κάνουμε
Και για το πώς πρέπει να είναι τα πράγματα

Δεν με νοιάζει να διαφωνούν
Και να υπερασπίζονται τα πράγματα τα οποία πιστεύουν
Όταν όμως καταστρέφουν την χώρα μου
Με κάνουν να θέλω να τους πολεμήσω

Ναι με κάνουν να θέλω να τους πολεμήσω
Όταν καταστρέφουν τον τρόπο ζωής
Που οι στρατιώτες μας έχουν πολεμήσει και έχουν πεθάνει για να διατηρήσουν

Αγάπα την ή φύγε
Ας είναι αυτό μια προειδοποίηση».

Έτσι ο Χάγκαρντ έκανε την διάκριση ανάμεσα στην ελευθερία του λόγου και της υλικής και ιδεολογικής καταστροφής της πατρίδας. Το «The Fightinʼ Side Of Me» έμεινε πιο πολύ στην καρδιά των Αμερικανών πατριωτών και μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 θα συμπεριλαμβανόταν σε πολλές συλλογές πατριωτικής «κάντρυ». Είκοσι χρόνια μετά, το Me And Crippled Soldiers από το άλμπουμ «Blue Jungle» (1991) ήταν στο ίδιο πατριωτικό πνεύμα:

«Τώρα θεωρείται πολύ εντάξει το να καις την αμερικάνικη σημαία
Κανείς δεν χρειάζεται πια τον θείο Σαμ
Μπορούν και να κάψουν και την Χάρτα των Δικαιωμάτων, αν θέλουν
Και να οδηγήσουν την χώρα στην κόλαση
Μόνο εγώ και οι ανάπηροι στρατιώτες μας νοιαζόμαστε

Θα έπρεπε μήπως να πετάξουν τα παράσημα ανδρείας και να κρύψουν τις στρατιωτικές τους στολές;
Και να είναι περήφανοι όταν ακούν ότι οι αμερικανικές σημαίες έχουν πέσει στο χώμα;
Κάποιος είπε ότι θα μας νικήσουν χωρίς να ρίξουν ούτε μία σφαίρα
Δεν ξέρω αν θα μας νικήσουν ή όχι
Αλλά μόνο εγώ και οι ανάπηροι στρατιώτες νοιαζόμαστε».

Περήφανος, λευκός και πολιτικά μη-ορθός

Τι πίστευε όμως ο μεγάλος «Χαγκ» στην νέα χιλιετία; Παρέμενε δεξιός, πατριώτης και χριστιανός, αλλά εναντιωνόταν στον πόλεμο του Ιράκ. Στο America First από το «Chicago Wind» (2004), ένα από τα καλύτερο άλμπουμς των τελευταίων δεκαετιών, τραγουδούσε:

«Γιατί δεν απελευθερώνουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες;
Εμείς είμαστε που το χρειαζόμαστε πιο επειγόντως
Υπάρχουν πράγματα που πρέπει να γίνουν σε όλο τον κόσμο.
Αλλά ας ξανακτίσουμε πρώτα την Αμερική».

Υπήρχε όμως και ένα τραγούδι που θα γινόταν ντουέτο με τον πατριώτη της νέας country Τόμπυ Κηθ. Ήταν το Ιʼm Α White Boy, όπου ο Χάγκαρντ ήταν περήφανος για την λευκή του καταγωγή, ενώ τα έβαζε με την κοινωνική πρόνοια:

«Ο πατέρας μου δεν ήταν πλούσιος.
Δεν γεννήθηκα και δεν μεγάλωσα στο γκέτο
Δεν είμαι παρά ένα λευκό παιδί που ψάχνει να βρει μέρος να πετύχει

Θα βρω μια πλούσια γυναίκα
Kαι μια δουλειά που δεν χρειάζεται δίπλωμα
Δεν είμαι μαύρος και δεν είμαι κίτρινος
Μόνο ένας λευκό παιδί που προσπαθεί βρει μέρος να πετύχει.

Δεν θέλω φιλανθρωπία,
Δεν θα πάρω τίποτα από αυτά που μου δίνουν.
Είμαι περήφανος και λευκός και έχω να πω ένα τραγούδι».

Όμως αυτό το τραγούδι λογοκρίθηκε και δεν μπήκε στο άλμπουμ και ας ήταν διασκευή  παλιότερου του τραγουδιού. Αλλά δεν τον ένοιαζε. Βλέπετε ο «Χαγκ» ήταν πάντα πολιτικά μη ορθός. Όπως τραγουδούσε και στο Politically Uncorrect  με την Γκρέτσεν Γουίλσον, μια από τις δημοφιλέστερες τραγουδίστριες της κάντρυ του 21ου αιώνα :

«Yποθέτω ότι οι αποψεις μου είναι ξεπερασμένες σήμερα                                                                                                          Μην με «κουρδίζετε»γιατί μπορεί να εκνευριστώ
Και να πολεμήσω όπως όπως οι προγονοι μου                                                                                                                                         Διάολε, ο κόσμος ξέρει γιατι πράγμα πολεμώ

Και υπερασπίζομαι την Σημαία                                                                                                                                                                       Και υπερασπίζομαι την Βίβλο                                                                                                                                                                           Και υπερασπίζομαι τον αγρότη                                                                                                                                                                      Είμαι ένας από τους πολλούς που δεν γίνονται σεβαστοί                                                                                                                    Τους πολιτικά μη ορθούς»